چای ترش | خواص، مضرات و طرز تهیه

چای ترش

چای ترش | خواص، مضرات و طرز تهیه

چای ترش (hibiscus tea) از بخش‌های خشک‌شدۀ گیاه ختمی تهیه می‌شود و رنگ قرمز تیره‌ای دارد. طعم این چای ترش‌وشیرین بوده و شبیه طعم توت خرس یا کرنبری است و می‌توان آن را گرم یا سرد میل کرد. اما آیا چای ترش برای سلامتی مفید است و خواص قابل‌توجهی دارد؟

بسیاری از مردم با گل‌های زیبای گیاه ختمی آشنا هستند. این گیاه برای اولین بار در مناطق آفریقای شمالی و جنوب شرقی آسیا رؤیت شده است، اما امروزه در بسیاری از مناطق گرمسیر با آب‌وهوای نیمه‌گرمسیر می‌روید. مردم جهان از بخش‌های مختلف این گیاه به‌عنوان غذا و دارو استفاده می‌کنند.

این مقاله به بررسی خواص چای ترش و همچنین مضرات احتمالی آن می‌پردازد.

بررسی اجمالی چای ترش

بخشی از گیاه ختمی که از گُل آن محافظت می‌کند کالیکس (calyx) نام دارد. برای تهیۀ چای ترش از کالیکس‌های خشک‌شده استفاده می‌کنند.

سایر نوشیدنی‌هایی که با گیاه ختمی ساخته می‌شوند عبار‌ت‌اند از:

  • سُورِل قرمز
  • آگوآ د جامایکا
  • لوشن
  • چای سودان
  • کارکاد

چای ترش به‌عنوان یک چای گیاهی طبقه‌بندی می‌شود؛ چای گیاهی از انواع گیاها‌ن، گیاهان دارویی و ادویه‌ها تهیه می‌گردد. در بسیاری از کشورها، نمی‌توان چای گیاهی را با عنوان «چای» خطاب کرد؛ زیرا از گیاه چای (camellia sinensis) تهیه نمی‌شود.

اگرچه چای گیاهی به‌اندازۀ چای سیاه و سبز محبوب نیست، اما فروش آن همواره در حال افزایش است که بخشی از این افزایش محبوبیت ناشی از خواص چای گیاهی برای سلامت است.

خواص چای ترش

در طول تاریخ چـای ترش در کشورهای آفریقایی برای کاهش دمای بدن، درمان بیماری قلبی و تسکین گلودرد مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین چای ترش در ایران برای درمان فشارخون بالا استفاده می‌شود.

مطالعات جدید به بررسی نقش احتمالی گیاه ختمی در درمان فشارخون بالا و کلسترول بالا پرداخته‌اند.

فشارخون بالا

مطالعه‌ای که در سال 2010 در مجلۀ Journal of Nutrition منتشر شد نشان می‌دهد که مصرف چای تـرش فشارخون را در کسانی که در خطر ابتلا به فشارخون بالا هستند و افرادی که فشارخون بالای خفیف دارند پایین می‌آورد.

شرکت‌کنندگان این مطالعه روزانه و به مدت 6 هفته سه وعدۀ 226 گرمی چای ترش یا یک نوشیدنی دارونما دریافت کردند. فشارخون سیستولیک در افرادی که چای ترش نوشیده بودند کاهش چشمگیری داشت (در مقایسه با گروهی که دارونما مصرف کرده بودند).

نتایج یک فراتحلیل منتشرشده در سال 2015 نشان می‌دهد که نوشیدن چـای ترش به‌طور قابل‌توجهی فشارخون سیستولیک و دیاستولیک را کاهش می‌دهد. برای تائید این نتایج به مطالعات بیشتری نیاز است.

کلسترول

پژوهش منتشرشده در سال 2011 به مقایسۀ اثرات مصرف چای ترش و چای سیاه در سطوح بالای کلسترول پرداخت.

در این پژوهش 90 نفر با فشارخون بالا به مدت 15 روز و روزانه دومرتبه چای تـرش یا چای سیاه مصرف کردند.

بعد از 30 روز، تغییر محسوسی در سطوح کلسترول بد (LDL) هیچ‌کدام از گروه‌ها مشاهده نشد. بااین‌حال، میزان کلسترول کل و کلسترول خوب (HDL) در هر دو گروه افزایش چشمگیری یافته بود.

بااین‌وجود، سایر مطالعات نتایج متفاوتی را نشان داده‌اند. یک بررسی منتشرشده در سال 2013 نشان می‌دهد که نوشیدن چـای ترش اثر قابل‌توجهی در کاهش سطوح کلسترول ندارد.

سایر مطالعات، ازجمله بررسی تعدادی از آزمایش‌های بالینی در سال 2014، نشان داده‌اند که مصرف چای ترش یا عصارۀ ختمی کلسترول خوب را افزایش داده و سطوح کلسترول بد و تری‌گلیسرید را کاهش می‌دهد.

برای بررسی دقیق اثرات مصرف چای ترش در سطوح کلسترول به مطالعات باکیفیت‌تری نیاز است.

کاهش وزن

در بررسی اثرات گیاه ختمیِ غلیظ در مدیریت وزن بدن، برخی از مطالعات نتایج مثبتی را نشان داده‌اند.

یک گزارش نشان داده است که مصرف گیاه ختمی باعث کاهش شاخص تودۀ بدنی (BMI)، کاهش وزن بدن، کاهش چربی و کاهش دور کمر شده است.

مطالعه‌ای قدیمی‌تر نشان می‌دهد که عصارۀ ختمی باعث کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید در جمعیت مکزیکی شده است. این اثر می‌تواند به کاهش چاقی بیانجامد.

با‌این‌وجود، می‌بایست به این نکته اشاره کرد که این مطالعات از دوزهای غلیظ استفاده کرده‌اند و برای تائید خواص چای ترش در این زمینه به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

چای ترش

ارزش غذایی

چـای ترش به‌طور طبیعی فاقد کالری و کافئین است و می‌توان آن را گرم یا سرد سرو کرد.

ازآنجایی‌که چای ترش به‌طور طبیعی ترش‌مزه است، معمولاً به آن شکر یا عسل اضافه می‌شود که این کار محتوای کالری و کربوهیدرات چای را افزایش می‌دهد.

این باور وجود دارد که خواص چای ترش برای سلامت قلب ناشی از ترکیباتی هستند که آنتوسیانین نام دارند؛ مواد شیمیایی طبیعی که رنگ توت‌ها از آن‌ها نشئت می‌گیرد.

انواع

چای ترش ممکن است به شکل‌های زیر در دسترس باشد:

  • چای کیسه‌ای تکی
  • چای آماده
  • گلبرگ‌های شُل
  • عصارۀ مایع
  • کپسول‌های حاوی پودر

عوارض جانبی و خطرات

گزارشِ بررسی چندین مطالعه در سال 2013 نشان می‌دهد که دوزهای بسیار بالای عصارۀ ختمی پتانسیل آسیب رساندن به کبد را دارند. این بررسی گزارش می‌دهد که عصارۀ ختمی با هیدروکلروتیازید (نوعی داروی ادرارآور) در حیوانات و استامینوفن در انسان‌ها تداخل دارد.

افرادی که چای گیاهی مصرف دارند، باید این موضوع را به پزشک خود اطلاع دهند؛ زیرا برخی از گیاهان دارویی ممکن است با داروهای مصرفی تداخل داشته باشند.

بر اساس گزارش سایر منابع، مصرف گیاه ختمی برای افرادی که کلروکین (نوعی دارو برای مالاریا) مصرف می‌کنند خطرناک است. ممکن است گیاه ختمی میزان عملکرد دارو در بدن را کاهش دهد.

افرادی که دیابت داشته یا داروهای فشارخون بالا مصرف می‌کنند نیز باید هنگام مصرف گیاه ختمی بر روی قند خون و فشارخون خود نظارت داشته باشند؛ زیرا این گیاه ممکن است سطوح قند خون یا فشارخون را کاهش دهد.

زنان باردار یا شیرده نباید چای ترش مصرف کنند.

به‌طورکلی نوشیدن چای ترش به‌صورت متعادل بی‌خطر است. بااین‌حال، سایر محصولاتی که حاوی گیاه ختمی‌اند تحت نظارت نیستند یا ممکن است محتویاتشان آن‌طور که ادعا می‌کنند نباشد. این محصولات عبار‌ت‌اند از:

  • مکمل‌ها
  • کپسول‌ها
  • عصاره‌ها

طرز تهیه چای ترش

مواد لازم برای 4 فنجان:

  • 2 قاشق چای‌خوری (10 میلی‌لیتر) گل‌های خشک‌شدۀ ختمی
  • آب جوش
  • عسل، شکر یا شیرین‌کنندۀ موردنظرتان
  • چای کیسه‌ای (اختیاری)
  • چوب دارچین (اختیاری)
  • برگ‌های نعناع (اختیاری)
  • یک قاچ لیمو (اختیاری)

دستورالعمل:

  1. یک کتری آب را روی گاز بگذارید تا بجوشد. هنگام صبر کردن می‌توانید سایر مواد لازم را آماده کرده و قوری چایتان را تمیز کنید.
  2. گل‌های خشک‌شدۀ ختمی را درون قوری بریزید. این دستور 2 قاشق چای‌خوری گل ختمی را پیشنهاد می‌کند، اما با توجه به ذائقه‌تان می‌توانید کمتر یا بیشتر استفاده کنید.
  3. آب جوش را درون قوری بریزید. قوری را تا لبه پُرد کنید (یا هر مقداری که می‌خواهید بنوشید).
  4. برای افزودن کافئین، می‌توانید یک چای کیسه‌ای را درون قوری بگذارید. همان‌طور که بالاتر اشاره شد، چای ترش به‌خودی‌خود کافئین ندارد. اگر می‌خواهید با نوشیدن این چای کمی انرژی هم دریافت کنید، می‌توانید در این مرحله چای کیسه‌ای موردنظرتان را به قوری اضافه کنید. البته توجه داشته باشید که چای ترش به‌خودی‌خود طعم خوب و دلپذیری دارد.
  5. بگذارید چای برای 5 دقیقه دَم بکشد. برای اینکه گل‌ها به آب طعم ترش و رنگ قرمز بدهند، احتمالاً 5 دقیقه کافی است. اگر می‌خواهید چای غلیظ‌تر بشود، بگذارید مدت‌زمان بیشتری دَم بکشد. اگر چای کمرنگ دوست دارید، زمان دم کشیدن را کاهش دهید.
  6. چای را از صافی بگذرانید. اگر قوری‌تان توری ندارد، چای را از یک صافی بگذرانید تا گل‌های ختمی از چای خارج شوند. برای انجام این کار می‌توانید از کاغذ فیلتر قهوه هم استفاده کنید.
  7. چای را شیرین کنید. در این مرحله چایتان آمادۀ میل کردن است. اگر تمایل دارید، می‌توانید به میزان لازم شیرین‌کنندۀ موردنظرتان را اضافه کنید. طعم شیرین و بافت نرم عسل با طعم ترش گیاه ختمی می‌تواند دلپذیر باشد. همچنین می‌توانید از شکر و شیرین‌کننده‌های بدون‌کالری استفاده کنید.
  8. دارچین، نعناع یا لیمو را به‌عنوان چاشنی اضافه کنید.

منابع: medicalnewstoday.com, wikihow.com

Alarcon-Aguilar, F. J., Zamilpa, A., Perez-Garcia, M. D., Almanza-Perez, J. C., Romero-Nuñez, E., Campos-Sepulveda, E. A. (2007, October). Effect of Hibiscus sabdariffa on obesity in MSG mice. Journal of Ethnopharmcology, 114(1), 66-71. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17765418

American Botanical Council. (2015, March 24). US sales of brew and ready-to-drink teas Increased in 2014 [Press release]. Retrieved from http://cms.herbalgram.org/press/2015/TeaMarketReport2014.html

Aziz, Z., Wong, S. Y., & Chong, N. J. (2013, November 25). Effects of Hibiscus sabdariffa L. on serum lipids: A systematic review and meta-analysis [Abstract]. Journal of Ethnopharmacology, 150(2), 442-450. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24120746

Chang, H. C., Peng, C. H., Yeh, D. M., Kao, E. S., & Wang, C. J. (2014, April). Hibiscus sabdariffa extract inhibits obesity and fat accumulation, and improves liver steatosis in humans. Food and Function, 5(4), 734-739. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24549255

Engels, G. (2007, Spring). Herb profile: Hibiscus. Herbalgram, (74), 1-6. Retrieved from http://cms.herbalgram.org/herbalgram/issue74/article3102.html

Hopkins, A. L., Lamm, M. G., Funk, J. L., & Ritenbaugh, C. (2013, March). Hibiscus sabdariffa L. in the treatment of hypertension and hyperlipidemia: A comprehensive review of animal and human studies. Fitoterapia85, 84-94. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3593772/

McCulloch, M. (2016, December). Medicinal Herbal Teas. Today’s Dietitian, 18(12), 36. Retrieved from http://www.todaysdietitian.com/newarchives/1216p36.shtml

Mckay, D. L., Chen, C.-Y, O., Saltzman, E., & Blumberg, J. B. (2009, December 16). Hibiscus Sabdariffa L. Tea (tisane) lowers blood pressure in prehypertensive and mildly hypertensive adults. Journal of Nutrition, 140(2), 298-303. Retrieved from http://jn.nutrition.org/content/140/2/298.long

Mohagheghi, A., Maghsoud, S., Khashayar, P., & Ghazi-Khansari, M. (2011). The effect of Hibiscus sabdariffa on lipid profile, creatinine, and serum electrolytes: A randomized clinical trial. ISRN Gastroenterology, 2011, 1-4. Retrieved from https://www.hindawi.com/journals/isrn/2011/976019/

Serban, C., Sahebkar, A., Ursoniu, S., Andrica, F., & Banach, M. (2015, June). Effect of sour tea (Hibiscus sabdariffa L.) on arterial hypertension [Abstract]. Journal of Hypertension, 33(6), 1119-1127. Retrieved from http://journals.lww.com/jhypertension/Abstract/2015/06000/Effect_of_sour_tea__Hibiscus_sabdariffa_L___on.2.aspx

پیگیری سفارش
لیست مقایسه